انسان در محدوده ای از جبر مطلق ، زاده شدن و به دنیا آمدن و در کل آنچه آن را به ناحق حق حیات نامیده اند و در حقیقت تکلیفی است برای بودن ، زندگی را آغاز کرده و از ازل به او فهمانده اند تمام آزادی اش را باید در همین محدوده و تنگنای جبر الهی بجوید.

"آزادی انتخاب" در میان همه گونه های آزادی ، در تاریخ دوران مدرن مورد توجه قرار گرفته است. و انسان به شخصیت فردی اش همواره به دنبال یافتن حق انتخاب کردن بوده است حق اینکه بتواند میان خیر و شر بدون قیم انتخاب کند. انسان اما هرگز و زمانی که دنبال آزادی بوده است به رنج مضاعف آزاد بودن
 نمی اندیشد. چه آنکه آرمانشهر آزادی آنقدر او را می فریبد و مجذوب می سازد که فرصت اندیشیدن به دنیای پس از آن را نمی یابد.

انسان آزاد - نه به آن  معنایی که در اندیشه سیاسی امروزین متداول است – همواره پس از یافتن آزادی اش با رنج مضاعفی روبروست. رنج انتخاب و مسئولیت پس از انتخاب ؛ تجربه انسان دنیای مدرن نشان داده است که انسانها همواره رنج انتخاب را برای کسب شیرینی آزادی به جان خرید اند.

شاهد آن هم دور از دسترس نیست. مگر نه اینکه آزاد زیستن ؛ در حقیقت خود را در معرض انتخاب قرار دادن است  و انتخاب کردن رنج بی پایانی است که ما را رها نمیکند. این یا دگری؟ کدام راه؟ کدام شغل؟ کدام مرد؟ کدام زن؟  کدام کار؟  و آزادی ما در نهایت منتهی به دشواری بی پایان انتخابهایی است که در تمام زندگی رهایمان نمیکنند.

داستان دموکراسی هم از این دست است ، انسان به صفت نیاز جمعی اش سالهای بسیار راه پیموده است و امروز به مقبولترین راه رسیدن به تصمیم جمعی رسیده است : دموکراسی . دموکراسی نماد آزادی انتخاب جمعی آدمیان شده است. اما در پس خود همچنان رنج انتخاب را نهان کرده است. رنج برگزیدن و البته مسئولیتهای پس از آن. گر چه در زندگی خصوصی رنج انتخاب و پس از آن رنج انتخاب نامناسب محدوده کوچکی از اطرافیان را در بر می گیرد اما در زندگی جمعی و تصمیم سازی های جمعی، غلبه بر رنج انتخاب، ما را در مسئولیت سنگین تر پاسخگویی به رنج جمعی انتخابهای نادرست قرار میدهد.

و از این روست که گاهی با خود می اندیشم که زیستن و دموکراسی چه میزان به هم نزدیکند و انسان به هویت فردی و جمعی اش و تصمیمهایی که با هم نوعان میگیرد و یا به تنهایی ، همواره منتظر رنجهای بیشتری است. چه میشود کرد انسان است و آزادی و رنج انتخاب ؛ زیستن است و  دموکراسی!